Problem narkotyków wśród młodzieży nie jest nowy, ale wciąż budzi ogromne obawy rodziców i opiekunów. Coraz więcej osób zastanawia się, po czym poznać, że ktoś sięga po substancje odurzające oraz jakie są skutki uzależnienia od narkotyków. Warto wiedzieć, jak wpływają one na mózg, jakie zmiany powodują w zachowaniu oraz jak rozmawiać z dzieckiem o zagrożeniach związanych z ich używaniem. Świadomość i szybka reakcja mogą naprawdę wiele zmienić.
Narkotyki wśród młodzieży – skala problemu
Pod ogólnym pojęciem narkotyków kryje się wiele różnych substancji psychoaktywnych. Niektóre działają uspokajająco, inne pobudzają układ nerwowy, a jeszcze inne wywołują silne zmiany w postrzeganiu rzeczywistości. Z tego powodu konsekwencje brania narkotyków mogą być bardzo zróżnicowane i często trudne do przewidzenia.
Badania i testy prowadzone wśród polskiej młodzieży, m.in. w ramach projektu ESPAD (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs), pokazują, że najczęściej wybieranymi substancjami pozostają marihuana i haszysz. W 2021 roku aż 36% uczniów przyznało, że przynajmniej raz w życiu sięgnęło po te środki. Co piąty badany deklarował ich użycie w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a co dziesiąty w ciągu ostatnich 30 dni.
W ostatnich latach zmienia się także rynek narkotyków. Oprócz klasycznych substancji pojawiają się nowe środki psychoaktywne, potocznie nazywane dopalaczami. Ich działanie bywa bardzo nieprzewidywalne, a liczba zatruć rośnie szczególnie w okresie wakacyjnym, kiedy młodzież częściej eksperymentuje.
Oto najbardziej popularne narkotyki wśród młodzieży – TOP 5
Wśród młodzieży występuje kilka substancji psychoaktywnych, które pojawiają się znacznie częściej niż inne. Różnią się sposobem działania, siłą uzależnienia oraz wpływem na zdrowie i zachowanie.
W poniższej części przedstawiamy najczęściej spotykane środki odurzające oraz ich charakterystyczne objawy działania.
Marihuana – najczęściej używany miękki narkotyk wśród młodzieży
Marihuana jest jednym z najczęściej stosowanych narkotyków wśród młodzieży. Zwykle jest palona w postaci jointów lub spożywana w formie przetworzonych produktów, na przykład wypieków.
W przypadku tej substancji może pojawić się zarówno uzależnienie fizyczne, jak i psychiczne. Organizm stopniowo przyzwyczaja się do jej działania i z czasem potrzebuje większych dawek, aby osiągnąć ten sam efekt. Po odstawieniu mogą wystąpić problemy ze snem, drażliwość czy trudności z koncentracją.
Objawy zażycia marihuany często obejmują:
- zmieniony nastrój,
- zaburzenia pamięci,
- charakterystyczny wygląd oczu po narkotykach.
U wielu osób pojawiają się również szkliste oczy oraz wyraźnie przekrwione białka. Często występują także napady głodu i zwiększony apetyt.
Amfetamina – silny stymulant wpływający na układ nerwowy
Amfetamina jest silnym stymulantem układu nerwowego.
Może być przyjmowana w postaci:
- proszku,
- tabletek,
- wstrzykiwana do organizmu.
Jej działanie polega na intensywnym pobudzeniu organizmu. Osoba znajdująca się pod wpływem tej substancji może odczuwać euforię, ogromną pewność siebie oraz być nadmiernie aktywna. Jednocześnie pojawiają się poważne konsekwencje zdrowotne, takie jak problemy z sercem, bezsenność czy zaburzenia psychiczne.
U wielu osób pojawia się także agresja po zażyciu narkotyków. Silne pobudzenie oraz brak kontroli nad emocjami mogą prowadzić do konfliktów, a nawet niebezpiecznych zachowań.
Ekstazy (MDMA) – narkotyk imprezowy i jego działanie na organizm
Ekstazy to narkotyk szczególnie popularny w środowisku klubowym. Działa psychoaktywnie i wywołuje intensywne poczucie bliskości z innymi ludźmi.
Osoby po zażyciu MDMA często odczuwają silną empatię i radość, jednak za tym efektem mogą kryć się poważne skutki uboczne.
Do najczęstszych objawów należą:
- odwodnienie,
- przegrzanie organizmu,
- zaburzenia snu,
- stany lękowe.
Przy długotrwałym zażywaniu mogą pojawić się nieodwracalne zmiany w mózgu po narkotykach. Substancja oddziałuje na układ nerwowy i gospodarkę neuroprzekaźników, co może prowadzić do problemów emocjonalnych oraz depresji.
Kokaina – jeden z najbardziej uzależniających narkotyków
Kokaina jest jednym z najsilniejszych narkotyków stymulujących układ nerwowy. Najczęściej występuje w formie białego proszku wciąganego przez nos.
Substancja wywołuje bardzo silne pobudzenie, wzrost pewności siebie oraz skłonność do podejmowania ryzykownych działań. Osoby znajdujące się pod jej wpływem są bardzo rozmowne i aktywne, jednak efekt działania jest krótkotrwały.
Po jego ustąpieniu pojawia się silne zmęczenie, spadek nastroju oraz potrzeba ponownego sięgnięcia po narkotyk. Z tego powodu kokaina uznawana jest za jedną z najbardziej uzależniających substancji psychoaktywnych.
Metamfetamina – wyjątkowo niebezpieczna substancja o silnym działaniu pobudzającym
Metamfetamina jest niezwykle silnym narkotykiem o działaniu pobudzającym. W wielu przypadkach uzależnienie może pojawić się już po jednym zażyciu.
Środek ten wywołuje ogromne pobudzenie, bezsenność oraz podejrzliwość. W skrajnych sytuacjach pojawiają się stany paranoiczne, dezorientacja i utrata kontaktu z rzeczywistością.
Długotrwałe używanie prowadzi do poważnego wyniszczenia organizmu. Na tym przykładzie bardzo wyraźnie widać, jak narkotyki niszczą mózg i wpływają na psychikę człowieka!
Jak rozpoznać, że ktoś może zażywać narkotyki?
Rodzice często zastanawiają się, po czym można poznać, że ktoś bierze narkotyki. Należy zwracać uwagę na zmiany w zachowaniu, wyglądzie oraz nastroju nastolatka.
Najczęstsze sygnały ostrzegawcze to:
- nagłe zmiany nastroju,
- izolowanie się od rodziny,
- problemy w szkole,
- rozszerzone źrenice lub szkliste oczy,
- nadmierne pobudzenie lub apatia.
Zdarza się również nadmierne pobudzenie, nerwowość albo przeciwnie, wyraźna senność i apatia. U niektórych osób pojawia się także agresja po zażyciu substancji, która wcześniej nie była typowa dla ich zachowania.
Trzeba jednak pamiętać, że pojedynczy objaw nie zawsze oznacza problem z narkotykami. Jeśli jednak pojawia się kilka niepokojących sygnałów jednocześnie i utrzymują się one przez dłuższy czas, może to wskazywać, że dziecko potrzebuje wsparcia i rozmowy.
Jak rozmawiać z dzieckiem o narkotykach – porady
Wielu rodziców nie wie, jak rozmawiać z dzieckiem o narkotykach. Tymczasem szczera i spokojna rozmowa jest jednym z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania uzależnieniom.
Dobrym rozwiązaniem jest otwarte mówienie o tym, jakie są skutki uzależnienia od narkotyków oraz jakie konsekwencje ich zażywania mogą pojawić się w życiu młodego człowieka. Ważne jest także wyjaśnienie, dlaczego substancje psychoaktywne uzależniają i jaki wpływ wywierają na człowieka.
Nastolatki powinny wiedzieć nie tylko o zagrożeniach zdrowotnych, ale także o konsekwencjach prawnych. W Polsce za posiadanie narkotyków grozi odpowiedzialność karna, dlatego pytanie, co grozi za posiadanie narkotyków, ma bardzo konkretne odpowiedzi w przepisach prawa.
Zgodnie z Ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii, posiadanie substancji odurzających jest karalne!
Art. 62. [Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych]
1. Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
2. Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w ust. 1, jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, sprawca
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Jeśli rodzic podejrzewa, że dziecko ma kontakt z narkotykami lub zmaga się z uzależnieniem, warto skorzystać z pomocy specjalistów. Wsparcie można uzyskać między innymi w poradniach leczenia uzależnień, u psychologów oraz w organizacjach zajmujących się profilaktyką narkotykową.
Pomoc oferuje także Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia (800 199 990) oraz Antynarkotykowa Poradnia Internetowa.
W sytuacji zagrożenia życia np. podczas przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z numerem alarmowym 112!
W skrajnych sytuacjach, gdy istnieje poważna obawa o bezpieczeństwo dziecka, rodzice mogą również zdecydować się na większą kontrolę jego aktywności, na przykład sprawdzając telefon lub kontakty w celu ochrony przed niebezpiecznymi wpływami.
Jak pomóc osobie uzależnionej od narkotyków?
Jeżeli pojawia się problem uzależnienia, kluczowe jest szybkie reagowanie. Wiele osób zastanawia się, jak pomóc osobie uzależnionej od narkotyków. Pierwszym krokiem powinna być spokojna rozmowa oraz okazanie zrozumienia i wsparcia. Osoba zmagająca się z nałogiem często potrzebuje poczucia bezpieczeństwa i świadomości, że nie jest pozostawiona sama z problemem.
Uzależnienie to poważna choroba wymagająca profesjonalnej pomocy. Wsparcie psychologów, terapeutów uzależnień oraz lekarzy pozwala stopniowo odbudować równowagę psychiczną i odzyskać kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem. Leczenie zazwyczaj obejmuje terapię indywidualną, wsparcie specjalistycznych ośrodków oraz pracę nad zmianą dotychczasowych nawyków i środowiska.
Bardzo ważna jest również rola najbliższych. Rodzina i opiekunowie mogą wspierać proces zdrowienia poprzez cierpliwość, rozmowę i zachęcanie do podjęcia terapii. Zrozumienie, empatia oraz konsekwencja w działaniu często mają ogromne znaczenie dla osoby wychodzącej z uzależnienia.
Im wcześniej zostanie podjęta pomoc, tym większa szansa na skuteczne leczenie i powrót do zdrowia. Szybka reakcja, wsparcie bliskich oraz profesjonalna terapia mogą realnie zmienić przyszłość młodego człowieka i uchronić go przed długotrwałymi lub co najgorsze, śmiertelnymi konsekwencjami uzależnienia!
Źródła: Artykuł ma charakter edukacyjny i został opracowany na podstawie danych z raportu ESPAD oraz informacji publikowanych przez instytucje publiczne zajmujące się profilaktyką uzależnień.
FAQ – dopalacze i narkotyki wśród nastolatków
W tej sekcji znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące narkotyków wśród młodzieży. Wyjaśniamy między innymi, jak rozpoznać objawy zażywania, jakie są skutki uzależnienia oraz gdzie szukać pomocy.
Po czym najłatwiej rozpoznać, że ktoś bierze narkotyki?
Najczęstsze objawy to nagłe zmiany zachowania, wahania nastroju oraz problemy z koncentracją. Charakterystyczne mogą być także oczy po narkotykach, takie jak rozszerzone źrenice, przekrwione białka lub szkliste oczy.
Czy narkotyki mogą powodować trwałe uszkodzenia mózgu?
Tak, długotrwałe zażywanie narkotyków może prowadzić do nieodwracalnych zmian w mózgu. Substancje psychoaktywne zaburzają pracę neuroprzekaźników, co może powodować problemy z pamięcią, emocjami oraz koncentracją.
Dlaczego narkotyki tak szybko uzależniają?
Narkotyki silnie wpływają na układ nagrody w mózgu i powodują gwałtowne wydzielanie dopaminy. Organizm szybko przyzwyczaja się do ich działania, dlatego z czasem potrzebne są coraz większe dawki, aby osiągnąć podobny efekt.
Czy można samodzielnie sprawdzić obecność narkotyków w organizmie?
Tak, dostępne są domowe testy pozwalające wykonać badanie na zawartość narkotyków. Najczęściej wykorzystuje się próbkę moczu lub śliny, a wynik można uzyskać już po kilku minutach.
Co zrobić, gdy podejrzewamy uzależnienie u dziecka?
Najważniejsza jest spokojna rozmowa i próba zrozumienia sytuacji bez oskarżeń. W razie wątpliwości warto skonsultować się z psychologiem, terapeutą uzależnień lub specjalistyczną poradnią.